EEN NETFLIX-DOCUMENTAIRESERIE
GEKETEND DOOR SLAVERNIJ
Cuba heeft altijd voor de vrijheid gevochten.
GESTRAFT VOOR HUN DROMEN
Honderdduizenden doden.
En we verloren de oorlog, maar het land veranderde wel.
GEVANGEN DOOR DE DOLLAR
GESMOORD DOOR DE MAFFIA
Er is nauwelijks twijfel dat Meyer Lansky Batista had gecorrumpeerd.
VERLEID DOOR EEN BELOFTE
Het is geen leugen. Ze beloofden niets.
Ze beloofden revolutie. En die kregen ze.
VERBLIND DOOR HELDEN
Die mannen zouden martelaren worden...
...of nationale helden.
Een revolutie.
Fidel Castro.
BEREIDHEID TOT OPOFFERING
Hij zei tegen Chroesjtsjov: 'Gebruik het nucleaire arsenaal van de Sovjet-Unie.'
De apocalyps.
ZE GAVEN ZICH NOOIT OVER
Cuba knielt voor niemand.
Cuba heeft veel meegemaakt.
Dit paradijselijke eiland in de Caraïben...
...dat 400 jaar een bezette kolonie was...
...werd de enige voorpost van het socialisme in het westen.
Revolutionaire leider Fidel Castro heeft het land al een halve eeuw geleid.
Het alledaagse leven in Cuba draait om hem...
...z'n uitspraken en z'n persoonlijkheidcultus.
FIDEL, VOOR ALTIJD
Maar achter deze façade van stabiliteit zit verandering verborgen.
Waarom zijn geheime agenten zo'n belangrijke inkomstenbron op het eiland?
Hoe kon de paus bemiddelen tussen Cuba...
...en hun aartsvijand, de Verenigde Staten?
En wat komt er na de Castro's?
De geschiedenis van Cuba omvat 500 jaar armoede en opstanden...
...en de droom van vrijheid die Cubanen weigeren op te geven.
SOVJET-UNIE - VERENIGDE STATEN ATLANTISCHE OCEAAN - CUBA
In de Koude Oorlog...
...stond Cuba duidelijk aan de kant van de Sovjet-Unie.
Het onderwijs en de gezondheidszorg waren goed geregeld onder Castro.
Cuba was het eerste Latijns-Amerikaanse land dat iedereen toeliet op scholen...
DUITSE HISTORICUS
...en universiteiten en iedereen gezondheidszorg bood.
De val van de Sovjet-Unie...
...en hun satellietstaten in het begin van de jaren 90...
...was een klap voor Cuba.
Er vielen opeens miljarden dollars aan economische steun weg.
Cuba's infrastructuur stortte in...
...en zelfs simpel voedsel werd schaars.
Weerstand tegen het regime werd de kop in gedrukt.
De meerderheid van de Cubanen gelooft niet in dit systeem.
CUBAANSE BALLING EN SCHRIJVER
Na 56 jaar moet je wel...
...een idioot zijn om te geloven dat het kan werken.
Veel onderdrukte Cubanen besloten het eiland te ontvluchten.
Onder wie Alina Fernandez Revuelta, Fidel Castro's onwettige dochter.
Ze gaf een rijk leven tussen Castro's vertrouwelingen op...
...en vluchtte in 1993 met een vervalst Spaans paspoort.
Ze vroeg asiel aan in de VS...
...en sprak zich meteen uit tegen haar vaders regime.
De regering steelt...
...misschien...
...om zichzelf in stand te houden.
Dat is een feit. Dat is al 35 jaar aan de gang.
De regering heeft...
...een manier gevonden om te blijven bestaan.
Maar de meeste mensen kregen nooit de kans om Cuba te ontvluchten.
Op 5 augustus 1994...
...breken er demonstraties uit tegen Castro in Havana.
Het lijkt onbetekenend...
...maar het is de eerste keer onder Fidel Castro...
...dat er sprake is van openbare woede.
Maar de demonstranten tegen Fidel worden geconfronteerd...
...door sympathisanten van Fidel en de politie.
Fidel. Fidel.
Ga naar huis. Ga naar huis.
Dat waren de eerste ernstige rellen nadat de crisis begon.
In 1992 en 1993 zat Cuba op z'n dieptepunt.
Een van de oorzaken...
...was de opening van een nieuw soort winkel in het begin van de jaren 90.
Deze winkels waren alleen voor toeristen en Cubanen met buitenlandse familie...
...want ze namen alleen dollars aan.
Het merendeel van de bevolking moest jaloers toekijken.
Jonge mensen die weg wilden...
VOORMALIG CUBAANS GEHEIM AGENT
...gingen de straat op en riepen: 'Ik wil weg.'
Fidel vroeg ze: 'Wat willen jullie?'
'We willen weg.'
De afstand tussen Cuba en de VS bedraagt maar 144 kilometer.
Dat lijkt weinig, maar er zijn geen veerdiensten...
...en de meeste Cubanen hebben geen boten.
Toen Fidel Castro mensen toestemming gaf Cuba te verlaten...
...gingen tienduizenden de zee op in gammele, zelfgemaakte vlotten.
Ze werden balseros, vlotters, genoemd.
Ze vertelden hun verhalen...
...in de voor een Oscar genomineerde documentaire met dezelfde naam.
De demonstraties maakten iets los...
...en de Cubaanse regering moest erop reageren.
VOORMALIG CUBAANS GEHEIM AGENT
Ze hadden altijd een laatste lapmiddel.
Als het echt mis zou gaan, konden ze mensen laten gaan.
Castro zorgde dat de politie niemand zou tegenhouden.
De meeste vluchtelingen onderschatten hoe moeilijk navigeren op zee was.
Zonder hulp hadden ze weinig kans om de VS te bereiken.
Ik had een vliegtuig waarmee ik naar de Bahama's vloog.
CUBAANSE BALLING EN AMATEURPILOOT
Het was een hobby van me.
We vliegen vaak om dingen vast te stellen.
Jose Basulto en een groep amateurpiloten begonnen de organisatie...
...Brothers to the Rescue.
In 1994 kwamen er heel veel.
Voor 1994 vonden we 4200 vluchtelingen op zee.
In 1994 hebben we de Kustwacht geholpen met nog eens 35.000 mensen.
De vlotten werden vanuit de lucht gezien en doorgegeven aan de Kustwacht.
Zij onderschepten hen.
De opvarenden werden door de Kustwacht naar...
...Guantanamo Bay gebracht. Ze werden geregistreerd en naar de VS gestuurd.
De Kustwacht en Brothers to the Rescue hebben duizenden levens gered.
De uittocht duurde niet lang.
Cuba sloot de toegang tot de Malecón.
Fidel kwam persoonlijk met z'n gevolg naar de Malecón.
DUITSE HISTORICUS
Hij wilde de ruimte weer opeisen...
...en laten zien dat alles onder controle was.
In 1994 verkeerde Cuba in een economische crisis.
Geld uit toerisme kwam ten goede aan het leger...
...waardoor het overeind bleef.
Als nieuwe bron van inkomen...
...begon Cuba geheimen te verkopen die z'n spionnen hadden ontdekt.
Tientallen jaren lang... Na 1995...
VOORMALIGE DIA-AGENT
...waren de Cubanen perfect geweest in de VS.
Maar omdat ze zo lang succes hadden gehad, waren ze niet meer creatief.
Ze werden voorspelbaar.
En voor spionnen is het dodelijk om voorspelbaar te zijn.
In 1985 nam de Cubaanse Inlichtingendienst...
...de Amerikaanse Ana Montes aan.
Toen bood ze haar diensten aan bij de Amerikaanse DIA.
Als dubbelspion...
...hielp ze de Cubaanse Inlichtingendienst Amerikaanse spionnen vinden...
...terwijl ze nog bij de DIA zat.
Montes werd in Washington gezien als een Cuba-expert.
Ze was gaf meerdere politici adviezen over Cubaanse zaken.
Tijdens een routinegesprek ging ze in de fout...
...en werd ze ontmaskerd als dubbelspion. Ze kreeg 25 jaar gevangenisstraf.
ANA BELEN MONTES GEB 28-02-57
In de meeste gevallen moeten spionnen geheimen stelen.
Ana Montes deed veel meer dan dat.
Ze gaf op Cuba vorm aan het beleid van de VS.
Ze werd de Koningin van Cuba genoemd.
Het was een grote klap toen zij verloren ging.
Cuba's economische situatie bleef uitzichtloos...
...tot zich een nieuwe potentiële bondgenoot meldde.
De Cubaanse Inlichtingendienst ging naar Venezuela.
In 1999 werd Hugo Chávez de nieuwe redder van Cuba.
DUITSE PUBLICIST
Hij nam de voormalige rol van de Sovjet-Unie over.
Niet met ideologische druk, maar wel op economisch niveau.
Hij leverde olie en pompte miljarden in het land.
Hugo Chávez was net als Fidel Castro een socialist.
En hij was ook een felle tegenstander van Amerikaanse invloed in Latijns-Amerika.
ENERGIEAKKOORD CARACAS
In 2002 hielpen meer dan 1000 Cubaanse agenten...
...een staatsgreep van het leger tegen Chávez neer te slaan.
Chávez noemde Castro toen de vader...
UNIVERSITEIT VAN KEULEN
...van de Latijns-Amerikaanse revolutie. In Venezuela, tenminste.
De banden tussen Venezuela en Cuba werden verder aangehaald.
Cuba stuurde leraren en artsen...
...en spionnen die de tegenstanders van Chávez tegenwerkten.
Als ruil leverde Venezuela olie.
Cuba is niet in staat te voldoen aan hun eigen energievoorziening.
VOORMALIG DUITSE AMBASSADEUR OP CUBA
Er is te weinig olie te vinden. En de energiecentrales liggen plat.
Ze moesten andere energiebronnen vinden.
En daar hielp Venezuela ze mee.
Hugo Chávez behandelde Castro als een Venezolaanse ereburger.
Chávez bestuurde z'n land terwijl hij maandenlang in Cuba woonde.
Venezuela werd rijk van de olie...
...en financierde het socialisme van Venezuela en Cuba.
Cuba kreeg jaarlijks 1,5 miljard dollar aan olie.
De helft werd internationaal verkocht...
...wat zorgde voor een winst van meer dan 800 miljoen per jaar.
De Cubaanse Inlichtingendienst is nog altijd actief in Venezuela.
Ze werken de politieke oppositie tegen...
...in ruil voor de voortdurende steun aan Cuba.
Ze hebben nog duizenden agenten...
...en zo lang zij daar werken...
Eerlijk gezegd, heeft de huidige leider van Venezuela...
...z'n voortbestaan aan Cuba te danken.
Hij kan de Cubanen nu absoluut niet wegsturen.
En ze willen ook niet weg.
Maar ondanks de steun van Venezuela bleef er schaarste in Cuba.
Fidel Castro gaf met z'n propaganda iedereen de schuld...
...en dan vooral de VS.
Wij zijn hier, Fidel.
Hij was de onbetwiste leider van Cuba.
De vader des vaderlands.
Als hij ergens opdook, werd er geapplaudisseerd en 'Fidel' geroepen.
Het was duidelijk dat hij hun leider was.
Het leger van Cuba beheerste 40 procent van de economie.
De winsten werden gebruikt voor het leger.
De bevolking van Cuba ontving haast niets.
De regering zorgde ervoor dat het leger en de geheime dienst...
...hun machtsposities behielden.
Zelfstandige bedrijven en politieke partijen bleven verboden.
Er was altijd een oppositie, maar dat was vooral een intellectuele oppositie.
Het uitte zich door kritiek in tijdschriften.
Maar er was zo goed als geen georganiseerde oppositie.
De enige uitzondering waren de jongerengroepen in de Katholieke Kerk.
Ze kwamen op voor mensenrechten en vrije verkiezingen.
Een van hen, Oswaldo Paya...
...startte de MCL, een christelijke bevrijdingsbeweging.
Maar daarvoor werd Paya al aangemerkt als een onruststoker.
Tijdens z'n verplichte militaire dienst...
...weigerde hij politieke gevangenen te vervoeren.
Hij werd gearresteerd.
Toen m'n vader 17 was, werd hij ontvoerd...
OSWALDO PAYA'S DOCHTER
...en naar werkkampen gestuurd, zoals veel andere...
...jongemannen in die tijd. Ze werden opgepakt omdat ze naar rock luisterden...
...of naar de Beatles luisterden, of lang haar hadden...
...of omdat ze homoseksueel waren, of omdat...
...ze religieus waren, of niet deelnamen aan het regime.
Paya was anders...
...want hij veroordeelde het Amerikaanse beleid wat betreft Cuba.
Maar z'n kritiek en oppositiewerk bleef binnen de Cubaanse wet.
Wij vinden...
...dat elke Cubaan op alle partijen moet kunnen stemmen...
...en dat we in vrije verkiezingen moeten kunnen kiezen.
Er moet een parlement komen...
...dat ook weggestemd kan worden.
OSWALDO PAYA GEBOREN IN HAVANA, CUBA, IN 1952
Paya wist dat z'n eisen onmogelijk waren...
...binnen de socialistische structuur van Cuba.
Maar hij vond een juridische uitweg.
Onder de Cubaanse wet...
...is het mogelijk om een nationaal referendum te houden...
...om de wet te veranderen.
Hij had minstens 10.000 handtekeningen nodig.
Daarom begonnen we met het Varela Project.
14 JULI 2010
Zo kunnen Cubanen eisen wat hun toekomt.
We willen onze eigen geschiedenis schrijven.
Paya's MCL-beweging wilde vrije meningsuiting...
...een vrije pers, vrije verkiezingen en vrijheid van onderneming.
Ze hadden de 10.000 benodigde handtekeningen al snel verzameld.
Maar de regering weigerde het referendum te organiseren.
Het Varela Project werd besproken...
...toen de voormalige VS-president Jimmy Carter Cuba bezocht in 2002.
Ik weet niet wat er met het Varela Project gebeurt.
Het lijkt me heel goed...
14 MEI 2002
...als jullie het hele document zouden publiceren.
Laat er een open debat plaatsvinden in Cuba.
Fidel Castro reageerde met harde hand op de oppositie.
In 2003 liet hij 75 leden van Paya's beweging...
...en andere oppositiegroepen oppakken.
Het was een boodschap van angst die door het Cubaanse volk gehoord werd.
Hij zei tegen ze:
'Wij geven hier de bevelen.
Denk maar niet dat je iets kunt veranderen.'
Ze kregen celstraffen van 25 of 28 jaar.
Ze gingen de cel in.
VOORMALIG HOOFD VS-ZAKEN IN HAVANA
Ze zetten ze zo ver mogelijk weg van hun families...
...zodat ze nauwelijks bezoek konden krijgen.
DISSIDENTEN OPGEPAKT VOOR 'LANDVERRAAD'
De aanklacht was het samenzweren met diplomaten uit de VS en landverraad.
REGERING STRAFT OPPOSITIE AF
Oswaldo Paya werd niet opgepakt, maar z'n initiatief mislukte.
INTELLECTUELEN VERLATEN CASTRO
Het was nog een voorbeeld van...
...hoe de revolutie verpeste waar het voor stond.
Ze organiseerden een heksenjacht tegen de oppositie...
...en lieten mensen tot lange celstraffen veroordelen via het snelrecht...
...wat niets meer te maken had met een juridisch systeem.
Familieleden van de gearresteerde dissidenten startten een nieuwe beweging.
Ze noemden zich de Vrouwen in het Wit.
Ze protesteerden tegen de arrestaties en eisten dat hun familie werd vrijgelaten.
M'n vader heeft jarenlang doodsbedreigingen ontvangen van de staat.
En het waren niet alleen bedreigingen.
Ze probeerden hem echt te vermoorden.
Op 22 juli 2012 overleed Oswaldo Paya bij een ongeluk.
De Cubaanse politie beweerde dat de auto, met vier passagiers...
...te hard reed en een boom raakte.
De chauffeur en passagier voorin overleefden het.
Ze reden van Havana naar Bayamo toen het ongeluk gebeurde.
Ze zeiden dat ze door een vrachtwagen waren geraakt...
...maar ze trokken later hun verklaring in op televisie.
Oswaldo Paya en de leider van de jongerenbeweging, Harold Cepero...
...kwamen om bij het ongeluk.
De chauffeur, de Spaanse politicus Angel Carromero...
...werd opgepakt voor dood door schuld.
Oswaldo Paya's begrafenis werd bijgewoond door tienduizenden Cubanen.
Z'n familie is ervan overtuigd dat z'n dood door de regering bevolen is.
Kort na de begrafenis...
...kreeg de chauffeur, Angel Carromero, vier jaar gevangenisstraf...
...omdat hij te hard zou hebben gereden en zou hebben gebeld tijdens het rijden.
Het was een rechtszaak vol met leugens en valse verklaringen.
Het liep af...
...met een schuldigverklaring van de chauffeur.
Toen hij vrij was...
...beweerde Angel Carromero op Amerikaanse televisie...
...dat het helemaal geen ongeluk was.
Ze zijn later overleden. Er was geen ongeluk. We werden simpelweg...
...van de weg gedrukt. We reden niet boven de maximumsnelheid.
We hebben ook geen boom geraakt.
Toen ik werd opgesloten in Bayamo had ik geen toegang...
...tot een advocaat of wie dan ook, behalve de soldaten die me bewaakten.
Ze dwongen me een video op te nemen.
Net als Al Qaida. Als je de video ziet, zie je de blauwe plekken in m'n gezicht.
Ik kan nauwelijks praten. Er hangen gordijnen achter me.
Ik lees voor wat ik van ze moest voorlezen.
Ik had twee opties: doen wat ze wilden of niet meer terugkomen.
Vertelt Carromero de waarheid...
...of raakte hij de controle over de huurauto kwijt?
De Cubaanse autoriteiten bleven bij hun versie...
...maar de twijfel blijft bestaan.
Ik denk dat m'n vader het doelwit was...
...van de Cubaanse regering. Vanaf het begin.
De Cubaanse regering wachtte simpelweg...
...op een kans.
Fidel Castro beweerde...
...dat Paya door de VS betaald werd, maar heeft dat nooit bewezen.
De VS bleef z'n aartsvijand...
...en volgens hem zijn ze de oorzaak van alle Cubaanse problemen.
Zo zag Castro de Amerikaanse marinebasis bij Guantanamo Bay...
...als een constante provocatie.
Er zitten al sinds 1903 onafgebroken Amerikaanse soldaten.
Het is een doorn in het oog van de Cubanen.
Het zijn gewapende Amerikanen...
FRANSE POLITICOLOOG
...die een soort soevereiniteit laten zien op Cubaans grondgebied.
Elf september 2001 veranderde alles in de wereldpolitiek.
De VS zochten bondgenoten in de oorlog tegen de terreur.
Hoe zouden Cuba en Castro reageren?
Castro veroordeelde het terrorisme.
Hij was ertegen.
Maar hij zei ook meteen: 'We willen ook niet dat dit tot oorlog leidt.'
'Nee tegen terreur en nee tegen oorlog.'
Ik weet nog goed dat hij dat zei.
De VS vielen Irak en Afghanistan aan in de jacht op terroristen van Al Qaida.
Maar het was onduidelijk wie van de verdachten echt terroristen waren.
Bijna alle belangrijke vermoedelijke vijandelijke strijders...
...gingen naar Guantanamo Bay in Cuba.
De basis staat niet op Amerikaans grondgebied...
...en het leger en de CIA hoefden zich niet...
...aan de beperkingen van de Amerikaanse wet te houden.
Dit was geen probleem voor de Cubaanse regering.
Journalisten hebben Raúl hiernaar gevraagd.
Hij zei: 'Ze vroegen het ons.'
De eerste beschuldigingen van martelingen in Guantanamo kwamen naar buiten.
Ondanks internationale protesten...
...heeft president Barack Obama de gevangenis niet gesloten.
Van de meer dan 800 gevangenen zijn de meeste inmiddels vrijgelaten.
Maar het feit blijft dat de VS...
...die Cuba altijd beschuldigde van mensenrechtenschendingen...
...nu zelf de internationale wetten schond in een basis op Cubaans grondgebied.
KAMP DELTA 2 KAMP DELTA 3
Castro's regime maakte gebruik van de situatie...
...en sprak schande van de misdaden in Guantanamo.
Zo konden ze de aandacht afleiden van de problemen in Cuba.
Wat veel Cubanen niet wisten...
...was dat Fidel Castro en z'n familie in een goed bewaakt luxe landhuis woonde...
...in Punto Cero.
Er werken zo'n 200 mannen aan Fidels persoonlijke bescherming.
FIDEL CASTRO'S VOORMALIGE BODYGUARD
En er zijn andere eenheden die eraan meehelpen.
Het is logistiek enorm.
Castro's familielandhuis is volledig zelfvoorzienend.
Fidel is bang vergiftigd te worden.
Al het voedsel werd daar verbouwd.
Er werd door legerofficiers voor gezorgd.
Er waren koeien en buffels voor z'n melk.
Alles was er. Ook groenten.
Hij is heel gedisciplineerd wat betreft voedsel.
Er werken 24 uur per dag twee koks.
Hij had alles binnen handbereik en alles werd bewaakt.
Afgezien van Punto Cero...
...heeft Fidel Castro ook een vakantie-eiland...
...bij de Varkensbaai dat Cayo Piedra heet.
Maar de grote leider leidt geen luxe leventje.
Hij leeft onder extreme veiligheidsmaatregelen.
Z'n openbare optredens, waar hij een man van het volk wil zijn...
...waren een nachtmerrie voor z'n beveiligers.
De echte rijkdom van de gebroeders Castro...
...ligt in de schier oneindige macht die ze hebben op het eiland.
Juan Juan Almeida, de zoon van een revolutionaire commandant...
...groeide op tussen Castro's vertrouwelingen.
Het verschil zit in hun macht. Ze hebben een goddelijke macht.
RAÚL CASTRO'S PLEEGZOON
Wat maakt ons anders dan God?
God beslist over leven en dood.
Fidel Castro geeft ons leven of neemt het van ons af.
Fidel Castro's privéleven wordt haast niet besproken in Cuba.
Hij kreeg minstens elf kinderen bij zeven vrouwen...
...onder wie vijf met z'n vrouw Dalia.
De meeste van z'n kinderen woonden op het eiland.
'Hijo de Papa.' Zo heet dat in Cuba.
'Vaders zoon' of 'vaders dochter'.
Ze leven afgezonderd in Cuba...
...zodat de mensen niet weten hoe goed ze het hebben.
We zien niet vaak foto's van Fidel Castro's kinderen.
De oudste zoon, Fidelito.
Alejandro.
Antonio.
Alex.
Angel.
En Alina.
Ze groeiden op tussen de macht...
...maar buiten hun beslissingen om.
En Fidels aanwezigheid...
...of Fidels alomtegenwoordigheid...
...zorgde ervoor dat ze openbare of politieke functies afwezen.
Ik denk dat ze liever gingen zeilen.
Ze genoten liever van Cuba...
...en alles wat het te bieden heeft.
Ze vinden dat het hun geboorterecht is.
Altijd tot aan de overwinning.
Hoe zou Cuba eruitzien zonder Fidel Castro?
Een ongeluk in oktober 2004 maakte dat een brandende vraag.
In 2004 was er een bijeenkomst in Santa Clara.
Het had geregend.
En daardoor was het podium glad en hij viel.
Fidel viel en raakte zodanig gewond...
...dat hij z'n ambt niet meer kon uitoefenen.
Sinds de revolutie van 1959...
...was het voor de meeste Cubanen duidelijk wie de baas was op het eiland.
Maar van de revolutionaire leiders van toen...
...leven alleen de gebroeders Castro nog.
Raúl Castro is sinds 2008 president van Cuba.
Hij heeft besloten weinig te veranderen aan het beleid van z'n broer.
Zolang de broers leven...
...heeft niemand gedurfd in opstand te komen.
Er is ook nooit een andere leider geweest...
...of iemand met de persoonlijkheid die nodig is...
...om Castro's positie te doen wankelen.
Raúl nam de taken van z'n broer over.
Eerst tijdelijk en daarna permanent.
Hij was 75 toen hij president werd.
Juan Juan Almeida...
...woonde jarenlang bij Raúl Castro tot z'n ouders scheidden.
Ik hield heel veel van hem en ik keek naar hem op.
Hij was als een tweede vader voor me.
Ik zou hem omschrijven als een familieman.
Raúls vrouw, Vilma Espín, was ook een veteraan van de revolutie...
...en was lid van de Staatsraad.
Fidel hield z'n familie buiten de schijnwerpers...
...en Vilma Espín werd tot haar dood in 2007 Cuba's First Lady genoemd.
Zij en Raúl hadden vier kinderen en een pleegzoon, Juan.
Raúl liet een maarschalkuniform maken. Het stond hem goed.
Als Raúls kinderen...
...of de mensen die bij hem woonden...
...iets wilden, was hij makkelijk te overtuigen.
Je zei gewoon: 'Jeetje. Dat uniform staat je echt goed.'
Raúl is een Marxist, een communist.
SCHRIJVER
Hij bewondert de Sovjet-Unie.
In z'n kantoor zie je foto's van Sovjet- generaals van de Tweede Wereldoorlog.
Raúl Castro zorgde vooral dat het leger de macht stevig in handen hield.
Onder zijn leiding behield het leger de macht...
...over de economie en internationale handel.
Raúl houdt niet van camera's. Hij wil niet optreden.
Raúl heeft agorafobie.
Raúl ontbeert veel dingen die Fidel in overvloed had.
De politiek in Cuba veranderde niet nu Raúl de leiding had.
Fidel bemoeide zich niet meer met de politiek...
...maar bleef een symbool van de hoogste autoriteit.
Hier wordt hij bezocht door de Venezolaanse president, Hugo Chávez.
Ik deed mee aan een militaire parade voor Fidel Castro.
LAATSTE OOST-DUITSE STAATSHOOFD
Iedereen dacht dat hij zou komen.
Maar z'n gezondheid liet het niet toe.
Ik zag toen...
...dat het volk schrok...
...van hoe ziek Fidel was.
Bij officiële optredens kreeg hij altijd applaus.
Wat hem nu overkomt, dat hij thuis moet blijven...
...en niet kan leiden, moet de ergste straf zijn voor Fidel.
Hij kan over niemand beslissen. Ik stel me zo voor dat hij...
...chagrijnig is.
De Venezolaanse president Hugo Chávez overleed in 2013 aan kanker.
Cuba verloor een belangrijke bondgenoot.
De lage olieprijs verstoort Cuba's kansen...
...op meer olie onder Chávez' opvolgers.
Venezuela ging economisch achteruit en dat was hun enige steun.
CUBAANSE BALLING EN VOORMALIG CIA-AGENT
Venezuela gaf Cuba meer dan 100.000 vaten olie per dag.
Ze gebruikten de helft.
De andere helft verkochten ze.
Toen de markt voor olie instortte...
...en ze tien dollar per vat kregen, kregen ze niets meer binnen.
Ze raakten een enorme inkomstenbron kwijt.
In de herfst van 2015 bezocht paus Franciscus Cuba.
Zestig procent van de bevolking van Cuba is katholiek.
Al is het land officieel atheïstisch.
De Katholieke Kerk werd belangrijker...
...tijdens de crisis van eind jaren 80 en begin jaren 90.
Ze raakten betrokken bij de levens van normale mensen...
...omdat ze medicijnen en sociale hulp uitdeelden.
Daardoor werden ze belangrijker.
De opgesloten leden van Cuba's oppositie...
...mochten naar Spanje verhuizen.
Dankzij de bemiddeling van de Katholieke Kerk.
Maar familieleden onder de Vrouwen in het Wit...
...werden tijdens het pauselijke bezoek zelf opgesloten.
Ik wil alle politieke leiders vragen...
...er alles aan te blijven doen...
...wat mogelijk is...
...om te zorgen voor vrede...
...en welzijn voor het volk van het hele continent...
...en zo een voorbeeld van verbroedering te zijn voor de hele wereld.
Paus Franciscus komt oorspronkelijk uit Argentinië.
Zelfs voor z'n bezoek...
...gebruikte hij z'n invloed om te bemiddelen tussen Cuba en de VS.
Franciscus vroeg niet alleen om verandering...
OPRICHTER 'CUBA POSIBLE'
...maar hielp ook mee met de onderhandelingen...
...om die veranderingen te realiseren zodat Cuba en de VS...
...hun relatie konden normaliseren.
Fidel Castro, een voormalige jezuïtische leerling ontmoet paus Franciscus.
De twee mannen spraken Spaans en mochten elkaar.
Castro had zich lang verzet tegen de Kerk.
Tijdens de Koude Oorlog verbood hij Kerstmis op Cuba.
Maar die tijd ligt nu achter hem.
Een man als Fidel heeft geen politieke functie nodig.
Hij schittert ook zonder uniform of officiële kleding.
Hij is de morele autoriteit. Hij is het vaderfiguur van Cuba...
...en wordt ook nog zo gezien.
Socialistische organisaties zorgden voor een maximale opkomst...
...voor de pauselijke missen op Cuba.
Dat was in ruil voor wat de paus gedaan had...
...om de relatie tussen Cuba en de VS te verbeteren.
De paus wilde Cuba bezoeken...
...maar hij was ook belangrijk in de onderhandelingen.
En hij wist te bereiken dat zowel de VS als Cuba...
...dit als een overwinning konden claimen.
Na tientallen jaren vijandelijkheid kon dankzij de bemiddeling van de paus...
...president Barack Obama deze kans gebruiken om geschiedenis te schrijven.
Er kwam een einde aan de isolatie van de VS in Latijns-Amerika.
En zelfs in Cuba...
...is de behoefte aan een nieuwe tijd duidelijk.
De banden met de VS werden niet aangehaald...
OPRICHTER 'CUBA CONFIDENTIAL'
...omdat ze dachten dat ze iets zouden verliezen.
Iedereen in de inlichtingendiensten vindt het iets positiefs.
Politiek en financieel heeft Cuba er baat bij.
Natuurlijk gaan ze akkoord?
In april 2015 kwamen de presidenten...
...van Cuba en de VS voor het eerst samen...
...sinds de Cubaanse revolutie.
Sinds de vroege jaren 60 waren de VS de aartsvijand van Cuba.
En nu hielden Raúl en Obama tegelijkertijd een persconferentie.
Dat was met elkaar zo gecoördineerd.
Het idee van de vijand begon te wankelen.
Ze schudden elkaar de hand voor de camera's.
Bedankt.
Het eerste echte resultaat...
...was de heropening van de Amerikaanse ambassade op Cuba door John Kerry.
De diplomatieke relaties werden stopgezet in 1962...
...toen de wereld door de raketcrisis op de rand van een kernoorlog stond.
De ambassade werd in 1963 gesloten.
In 2015 gaven de mariniers die de vlag toen naar beneden haalden...
...hem terug aan hun jonge opvolgers op Cuba.
Voor een voormalige adviseur van president John F. Kennedy...
...was het iets waar lang naar uitgekeken werd.
Het politieke beleid van de VS...
...was tot Obama er wat aan deed...
SPECIAAL ASSISTENT JOHN F. KENNEDY
...het domste en belachelijkste...
...dat een land ooit had gehad.
We erkenden China en Rusland.
Allerlei vreselijke regimes.
En wij bleven ons politiek maar op Cuba richten.
'Nee, we doen niets met Cuba.'
Maar kameraden uit Cuba's voormalige communistische bevriende landen...
...zijn niet overtuigd door deze schijnbare toenadering.
Ik denk dat Cuba oprecht is en wil samenwerken met de VS.
Maar ik weet niet of de VS ook zo oprecht is.
Ik vertrouw er niet op.
Ik denk dat de VS...
...Cuba wil vernietigen in deze omarming.
Sinds de jaren 90 zijn overboekingen van verhuisde Cubanen...
...naar hun families op het eiland, de grootste bron van buitenlands geld.
Cubanen hopen op meer toerisme, een einde aan het handelsembargo...
...en investeringen van Amerikaanse bedrijven.
En misschien ooit het einde van de Amerikaanse aanwezigheid in Guantanamo.
Wat betreft de moeilijke vraag...
...rondom het bezit van Guantanamo...
...en de afbetaling van schulden...
...kan ik me geen vooruitgang voorstellen.
Dit houdt niet in dat we nu met de VS knuffelen en zoenen...
CUBAANSE SOCIOLOOG
...of dat alles nu fijn wordt en alles opgelost is.
Er komen nieuwe confrontaties en problemen.
De politieke wil om vooruitgang te boeken is belangrijk.
In Washington klonk er kritiek op de onderhandelingen met Cuba.
Ondanks hun fouten met de Cubaanse economie...
...lijken de gebroeders Castro hun Koude Oorlog gewonnen te hebben.
We zien hun arrogantie nu weer...
...in de vorm van wie er met de VS onderhandelt.
Josefina Vidal, die we in 2003 verbanden wegens spionage...
...en Gustavo Machín, haar ondergeschikte...
...die we verbanden in de spionagezaak van Ana Montes.
Dat is typisch iets voor de gebroeders Castro.
Ze konden iedereen kiezen als vertegenwoordigers.
Ze kozen twee spionnen.
Beide kanten hopen er voordeel uit te halen.
Voorlopig staan humanitaire zaken...
...zoals het leveren van medicijnen en bezoekregelingen...
...hoog op de agenda.
Onze president heeft tegen iedereen gezegd dat Cuba geen bedreiging vormt.
Dat maakt het nog makkelijker voor ze.
Ze kunnen stelen wat ze willen...
...en lopen minder risico. Ze kunnen stelen voor vijanden van de VS.
Cuba is nu je beste bondgenoot.
Want ze hebben nu spionnen in de hele VS...
...maar Cuba heeft ook een eigen versie van de NSA.
Dus als Rusland, China of Iran...
...willen weten wat er hier gecommuniceerd wordt...
...weet je wie je moet benaderen.
Cuba luistert de VS af...
...via een Russische basis op het eiland.
HOOFDKWARTIER
Hij werd in 2001 gesloten...
...maar werd in 2014 weer in gebruik genomen.
Er werken nu 3000 Russen aan de basis...
...die zich richt op de VS.
Cuba verkoopt de afgeluisterde communicatie op de internationale markt...
...voor een bedrag rond de 100 miljoen per jaar.
Spionagebases zijn niet bevorderlijk voor verdere samenwerking.
De toekomst van deze basis laat zien...
...met wie Cuba in de toekomst wil samenwerken.
Dat wordt een beslissing voor Castro's opvolgers.
Raúl Castro heeft aangekondigd af te treden in 2018.
De manier waarop ons land bestuurd wordt, werkt niet meer.
Ik heb een broer van 17 jaar oud.
Als je met hem over de revolutie praat...
...of over de helden van de revolutie, heeft hij geen idee.
Als je met hem over voetbal of hiphop praat, wel.
Daar heeft hij verstand van. Hij weet niets van die andere dingen.
Revolutionair taalgebruik maakt geen indruk op jonge Cubanen.
Maar wat kom er nu?
Ik geloof in de jeugd...
...die geboren is na de revolutie.
CUBAANSE BALLING
Ze hebben geen romantische ideeën...
...over de revolutie van 1959.
Ze zijn niet gebonden aan dat proces...
...en willen alleen democratie en voortvarendheid in ons land.
Het is nu aan de jongeren van Cuba...
...om te manoeuvreren...
...tussen revolutionaire nostalgie en de behoefte aan verandering.
Jongeren zijn niet zoals wij.
VOORMALIG KOLONEL CUBAANSE LEGER
Ik denk dat ze het land zullen verdedigen. Ze verdedigen wat ze hebben...
...met de mogelijkheden die ze nu hebben.
De revolutie is 50 jaar geleden. Toen verdedigden we ons land.
We verdedigden ons idee van ons thuisland.
We gooiden stenen en gingen in hongerstaking.
We vochten met de politie en het leger. Uiteindelijk met wapens.
Nu zijn er andere problemen en andere manieren om het land te verdedigen.
Dit zal altijd blijven veranderen...
...maar ik weet zeker dat ze het land blijven verdedigen.
Toegang tot Amerikaanse tv, mobieltjes en beperkte toegang tot het internet...
...tonen aan dat de Cubaanse staat niet meer bepaalt...
...wat Cubanen mogen weten.
Of je het nu wilt of niet...
VOORMALIG GENERAAL CUBAANSE LEGER
...de Noord-Amerikaanse consumptiemaatschappij...
...is aantrekkelijk voor mensen.
Dat geloof bestaat niet eens voor Amerikanen.
Dat iedereen gelijk kan zijn. Daar geloven ze niet in.
We moeten nog veel bereiken in Cuba.
CUBAANSE SCHRIJVER
Zo vind ik dat een volledig...
...en open gebruik van het internet nodig is.
Niet alleen voor mensen, maar voor de hele Cubaanse maatschappij.
Ik denk dat we achterblijven...
...vanwege de beperkte toegang...
...tot nieuwe en belangrijke technologie.
Tot de Cubaanse maatschappij...
...de mogelijkheden van deze nieuwe technologie benut...
...is het alsof we nog in de 20e eeuw leven.
De dagen van de gebroeders Castro komen ten einde.
Een heel land wacht op wat daarna komt.
Je kunt 54 jaar niet in zes maanden aanpassen.
Ik denk dat we het voor het eerst over verandering kunnen hebben...
...in 2018.
Dan zou Raúl Castro aftreden. We zien dan...
...wie hem opvolgt en wat voor beleid er komt...
...en wat het betekent voor burgers en de infrastructuur.
Dit is een interessante periode van verandering die we moeten aanmoedigen.
Ik denk dat zodra de twee oude mannen er niet meer zijn...
...we een versneld proces van hervormingen krijgen...
...dat een einde maakt aan dit kapitalisme van de militaire staat.
Er zullen waarschijnlijk spanningen ontstaan...
...tussen de meest conventionele mensen...
...en degenen die sneller hervormingen willen.
Dat zal tot conflicten leiden.
De meeste Cuba-experts denken dat de volgende leider...
...voort zal komen uit de politieke en militaire kringen.
Of deze leider democratische of economische hervormingen doorvoert...
...is nog maar de vraag.
Eeuwenlang...
...hebben de bewoners van 't grootste Caraïbische eiland...
...van vrijheid gedroomd.
Ze leden onder het juk van buitenlandse mogendheden...
...als Spanje en de VS.
Er stonden steeds weer redders en heiligen op...
...die hoop verspreidden en faalden.
Helden werden tirannen.
Ze wilden macht en rijkdom.
Voor de Cubanen breekt er in 2018 een nieuwe tijd aan.
Met zo veel onvoorspelbare zaken...
...zijn spanningen en conflicten haast onvermijdelijk.
Maar Cubanen op het eiland en in het buitenland...
...delen allemaal één hoop:
Dat de geschiedenis zich niet nog eens herhaalt.
Ondertiteling: Geert van den Elzen Sync: OliverKlozoff